De rechter als kwetsbaar mens

bb4eb98b-5c7d-4563-938a-8b08a76d103f_Mcewan - De Kinderwet copy_preview800Nadat hij meer dan tien duistere spannende boeken heeft geschreven, gooit de Engelse auteur Ian McEwan het sinds een jaar of vijftien over de literaire boeg. Zijn verhalen werden menselijker, waarbij hij er een gewoonte van maakt om zich in te graven in een bepaalde beroepsgroep. Zijn laatste twee romans, Solar (over een klimaatwetenschapper) en Suikertand (waarin de spionnen van MI6 centraal staan), overtuigden me onvoldoende. Het dwingende dat Zaterdag (over een neurochirurg) en Aan Chesil Beach zo onderscheidend maakte, leek er vanaf. Was McEwan het heilige vuur kwijt? Met De Kinderwet, een korte roman over de rechtspraak, is het echte zonneklaar dat McEwan nog steeds een van de allerbeste schrijvers van dit moment is.

Fiona Maye is familierechter. Ze oordeelt dagelijks over levens van kinderen en gescheiden ouders. Beslissingen die soms zeer ingrijpend zijn. Op de dag waarop haar man besluit dat hij een avontuur naast het huwelijk wil aangaan, wordt Fiona gebeld omdat een ziekenhuis een levensreddende bloedtransfusie wil toedienen bij een minderjarige jongen. Adam Henry en zijn familie weigeren dat omdat hun geloofsgemeenschap, de Jehova’s Getuigen, een transfusie niet toestaat. Liever in gehoorzaamheid aan God sterven dan voortleven als afvallige, met vreemd bloed in de aderen. Omdat Adam nog net zeventien is, en dus minderjarig, roept de behandelend arts de hulp van de rechter in.

Minutieus werkt McEwan de denklijnen van de rechter uit die tot een beslissing moeten leiden. Ze schorst de spoedzitting om de jongen in het ziekenhuis te bezoeken. Daar zit hij in zijn bed gedichten te schrijven en viool te spelen. Levenslustig, terwijl de dood wenkt als er niets gebeurt. Fiona neemt haar besluit. Maar daarmee is het pleit niet beslecht, de jongen verdwijnt niet uit haar leven, de zaak blijft haar achtervolgen en krijgt nog een ingrijpend staartje.

Net als in zijn recente romans heeft McEwan zich zeer goed ingewerkt in de materie. En passant komt er een scala aan juridische kwesties voorbij. Ze geven een boeiend beeld van de dilemma’s waar rechters voor staan. Hoe betrokken of afstandelijk kun je zijn?, dat is de grote vraag die dit verhaal draagt. Dat Fiona zelf in een huwelijkscrisis zit, geeft haar als ongenaakbare rechter iets kwetsbaars, waardoor ze langs de randen van het onaanvaardbare scheert. Ondertussen maakt ze ook nog muziek, een van de vele verhaallijnen die McEwan met schijnbaar gemak ineen vlecht tot een onontkoombaar voortstuwend plot.

Interessant is het ethische dilemma dat de rechter tart: de spanning tussen het handhaven van de wet en het eerbiedigen van de vrijheid van godsdienst. Het is in dit geval een kwestie van leven en dood. Hoewel McEwan met respect over gelovigen schrijft, en er geen karikatuur van maakt, is het duidelijk waar hij zelf staat: uiteindelijk moeten mensen van godsdienst bevrijd worden. Maar wat komt ervoor in de plaats? Op de laatste pagina overweegt Fiona: ‘Hij kwam naar haar toe omdat hij wilde wat iedereen wilde en wat alleen vrijdenkende mensen konden geven en niet het bovennatuurlijke. Betekenis.’

Arie Kok

N.a.v. De kinderwet, Ian McEwan, uitgeverij De Harmonie, 205 p., €22,50. Deze recensie verscheen eerder in het Friesch Dagblad.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Artikelen, Boeken, Friesch Dagblad, Recensies

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s