Wat is literatuur?

Gerritsen - Dorst Mersbergen - naar de overkantWaarin onderscheidt literatuur zich van lectuur? Een vraag om eindeloos over te bomen, zonder er ooit echt uit te komen. Een ding valt er zeker over te zeggen: in goede literatuur wordt zo min mogelijk uitgelegd. Je duikt in de wereld van het verhaal en maakt alles van dichtbij mee. Al lezende dringt dan wel tot je door in welke wereld je terecht gekomen bent. Christelijke literatuur gaat op dit punt vaak mank, vindt criticus Teunis Bunt. Hij gaf een groep christelijke auteurs de opdracht twee boeken te lezen.

In Naar de overkant van de nacht van Jan van Mersbergen vier je carnaval mee met Ralf. In beschonken toestand sleept hij zich al feestend door de Vastelaovend. Want – en met deze zin opent het boek: ‘Tijdens vastelaovend ben je niet verkleed als iemand anders, tijdens vastelaovend ben je eindelijk jezelf.’ Ralf stort zich in het feestgedruis, houdt met een scheurkalender zijn drankverbruik bij, maar overdenkt ondertussen zijn eigen leven. Sinds een paar jaar verzorgt hij intensief de kinderen van zijn vriendin die nogal ziekelijk is. Het slokt hem helemaal op. Vastelaovend weekt hem los van de sleur, bepaalt hem bij de vraag wat hij nu eigenlijk zelf wil. Van Mersbergen schrijft intens en meeslepend. Zelfs als protestant van boven de rivieren laat hij me iets van carnaval begrijpen.

De tweede titel die Bunt ons aanraadde: Dorst van Esther Gerritsen. Moeder Elisabeth heeft gehoord dat ze kanker heeft en snel zal overlijden. Als ze onverwacht haar dochter Coco in de stad tegenkomt, besluit ze het haar terloops mee te delen. Coco trekt na jaren weer bij haar moeder in, maar weet met dit nieuwe leven nauwelijks raad. Gerritsen werkt dit indringend uit vanuit afwisselend het perspectief van moeder en dochter. Vooral de dialogen zijn weergaloos veelzeggend.

In beide boeken wordt weinig tot niets uitgelegd. Wat het allemaal betekent, hoe het wereldje van de karakters in elkaar zit, daar moet je zelf mee aan de slag. Op de eerste pagina word je in het hoofd van het personage gedumpt en maak je alles van dichtbij mee. Je mag zelf bedenken wat het betekent. Dat is wat literatuur van lectuur onderscheidt: het neemt je als lezer serieus. Het verontrust, zet je op een ander been, laat je nadenken over je eigen leven. Dat kan alleen als je de boodschap van een boek niet op een presenteerblaadje aangereikt krijgt.

Arie Kok

Deze column verschijnt in het meinummer van Maandblad Reveil.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Artikelen, Columns, Reveil, Schrijftips, Uitgelezen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s