Obscure sektes en de rituele slacht

In de nazomer van 2010 stonden er opmerkelijke berichten over een lezing van dr. A. Prosman in de christelijke bladen. De Hoogeveense predikant had studenten vanwege de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk voorgehouden dat de holocaust onvoldoende verwerkt is in de theologie. Het boeide me direct, maar het leek bij een enkel bericht te blijven. Het mailadres van Prosman was op het net onvindbaar, zodat ik de lezing niet kon opvragen en het bericht verdween bij mij weer weer naar de achtergrond. Tot ik vorige week met iemand in gesprek raakte die de hele toespraak had gelezen en me die wel wilde toesturen. In een verzorgd en doorwrocht verhaal zet Prosman een scherpe analyse neer. Dit zal ik bij gelegenheid eens verder uitwerken, of misschien moet het verhaal van Prosman gewoon online komen te staan. Een ding licht ik er nu uit vanwege de discussie van het afgelopen najaar over de rituele slacht en de jongensbesnijdenis.

Prosman geeft weer, puttend uit de inzichten van socioloog Zygmunt Bauman, dat in de standenmaatschappij van voor de Verlichting een Jood een Jood was. Hij kreeg ruimte tussen de andere bevolkingsgroepen, of hij kreeg het niet. Er was in diverse landen sprake van antisemitisme, maar hoe het ook uitpakte, het was duidelijk. De Jood wist waar hij aan toe was. Na de Verlichting zou dat veranderen. De toegang tot het reguliere onderwijs werd beter, men leerde de taal van het land en meer van dat soort ontwikkelingen. Maar heeft de moderne tijd het europese jodendom veel goeds gebracht? Het leek er in eerste instantie wel op. Men was in staat zich enigszins te emanciperen en als de andere burgers te gaan leven. Toch bleef de Jood anders. Zijn rituelen waren anders, hij bleef zijn eigen feesten vieren. Dat was een teleurstelling voor denkers uit die tijd. Het Jodendom sloot zich uiteindelijk niet aan bij de rest. “Het was een streep door de rekening. Dat gaf ook ergenis. Het versterkte het wantrouwen. Merkwaardig genoeg werden Joden en vrijmetselaars dikwijls in een adem genoemd. De Joodse gemeenschap zag men juist in de moderne tijd als een obscure sekte.”

Bij de laatste zin bleef ik hangen, de Joodse gemeenschap als een obscure sekte. Dat kwam me bekend voor. Hebben we dergelijke beelden de laatste tijd ook niet in de media langs zien komen? Het moest maar eens afgelopen zijn met de koshere slacht. Dat kan toch in deze tijd niet meer? En toen het verbod er inderdaad leek te komen – de Eerste Kamer gooide uiteindelijk roet in het eten van de verlichte geesten – kwam een artsenorganisatie met de jongensbesnijdenis. Ook daar moest maar snel een einde aan komen. Nee, geen verbod. Zo fideel waren de artsen dan ook wel weer. Maar het moest allemaal wel gezegd, en de beeldvorming was een feit.

De debatten over de rituele slacht en de jongensbesnijdenis hebben een ding heel duidelijk gemaakt. De door verlichtingsidealen gedreven samenleving zal uiteindelijk religieuze afwijkingen niet tolereren. Het moderne eenheidsdenken drukt de ruimte voor eigenheid en identiteit weg. Dat we inmiddels in een postmoderne samenleving leven, lijkt aan dat aspect weinig te veranderen. De moslim en de Jood zijn de eerste slachtoffers. Eigenlijk zijn het maar obscure sektes die dingen doen die in onze tijd niet meer kunnen. Maar wie bepaalt dat eigenlijk?

Prosman komt na een betoog van twaalf kantjes tot de conclusie dat we er met het denken niet komen. Eenheidsdenken leidt tot strijd, maar pluraliteit ook. Volgens Prosman moet de cultuur geanalyseerd worden aan de hand van de godsopenbaring uit het Oude en Nieuwe Testament. Hij geeft mij daarmee veel stof tot nadenken. Want ik realiseer me dat ik langzamerhand ook tot een obscure sekte behoor, hoewel het een oerhollandse kerk is.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Columns, Opinie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s