Liefde als wraak op het leven

‘Overal maken dezelfde types de dienst uit.’ Daarmee kan de nieuwe roman van Pieter Waterdrinker worden samengevat. Er zijn blijkbaar toch niet zo veel mensen die deugen. 

Net als Pieter Waterdrinker zelf, staat zijn nieuwe boek met het ene been in Nederland en het andere in Rusland. De schrijver woont al jaren in Sint-Petersburg. In Tsjaikovskistraat 40 uit 2017, zijn eigen levensverhaal, toont hij zich soms meer Rus dan Nederlander: niet vies van het grote gebaar, de opgeblazen metafoor en een sneer naar collega’s. De rat van Amsterdam is fictie, maar niet zonder pretenties. Waterdrinker wil niets minder dan de neoliberale West-Europeaan een spiegel voorhouden. 

Hoofdpersoon Ruben Katz zit vast voor valsheid in geschrifte en schrijft in de cel zijn verhaal in HEMA-schriftjes. Ruben is zowel Let, Rus als Jood, geboren in Riga ten tijde van de Sovjetunie. Zijn vader is een Jood, die emigratie naar Israël mogelijk wilde maken door valse papieren te regelen voor zijn zoon en vrouw. Als ‘volbloed’ Joods gezin komen ze aan in Amsterdam. Van een doorreis naar Tel Aviv komt het niet meer. Dat het Jood-zijn geen andere invulling krijgt dan deze opportunistische zelfzucht is veelzeggend.

Als afgestudeerd germanist komt vader Katz in een snackbar te werken. In een van de schrijnendste scènes van het boek gaat Ruben met zijn klasgenoten van het Spinoza Gymnasium in die snackbar een frietje eten. Via een scharrel van zijn vader komt Ruben terecht bij de Nationale Armenloterij. Onder de dekmantel van liefdadigheid heersen daar geldzucht en een hedonistisch leven. We zitten dan halverwege het boek. Tot dat moment houdt Waterdrinker je goed bij de les met zijn vloeiende stijl en treffende metaforen. Als je tenminste niet bent afgehaakt bij de dagelijkse toediening van een klisteerspuit, seks op de Westertoren terwijl Anne Frank vanuit het Achterhuis denkbeeldig toekijkt, zwarte dames die nog altijd ‘negerinnen’ worden genoemd en het uitknijpen van de nodige puisten.

Halverwege het boek begint het verhaal wat in te zakken. Krachtige scènes verliezen het dan steeds vaker van lange beschrijvende stukken. Nieuwe personages blijven oninteressante passanten. Voor wie enige diepgang zoekt is het even doorzetten, maar wordt wel beloond. In de laatste hoofdstukken vindt Waterdrinker zijn topvorm weer in een grootse scène op het ijs van het Baikalmeer. 

Rubens vader schrijft aan zijn moeder: ‘Het leven is hier niet wezenlijk anders dan daar. Overal maken dezelfde types de dienst uit.’ Niemand ontkomt aan de neiging tot zelfverrijking als hij er maar de kans toe krijgt. Er zijn blijkbaar toch niet zo veel mensen die deugen. Waterdrinker laat het daar niet bij. In de liefde, in het streven naar geluk tegen de klippen op, nemen we wraak op het leven. Het is de enige reden waarom je jezelf toch niet de kogel geeft.  

Arie Kok 

(Deze recensie verscheen in iets gewijzigde versie in het Friesch Dagblad van 29 juli 2020).

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s