De witte man in het verhaal

Leon & Juliette doet denken aan de tragedie Romeo en Juliet van Shakespeare. Maar onmogelijk is de liefde in Van der Zijls boekenweekgeschenk uiteindelijk niet. De Nederlandse Leo Herckenrath emigreert begin negentiende eeuw naar het Amerikaanse Charleston, de hoofdstad van de zuidelijke slavernij. Juliette is een slavin die hem verzorgt als hij ziek wordt. Hij besluit haar vrij te kopen en met haar te trouwen, tegen alle conventies van het toenmalige Charleston in. De liefde bedrijven met slavinnen vindt men prima, maar tot rassenvermenging mag het niet leiden. Leon moet zich in veel bochten wringen en smokkelt uiteindelijk zijn gezin naar Nederland. Daar leven ze als exotische representanten van een andere wereld. Van der Zijl houdt het bij de feiten, alles in dit boek is waar gebeurd. Ze kleurt de dingen alleen in met haar verbeelding. Toch leest dit boek als een roman, prachtig verteld. 

Dat Annejet van der Zijl een slavernijverhaal koos voor haar boekje is niet zonder risico. De discussie ligt onder een vergrootglas, net als het boekenweekgeschenk zelf. Toch slaagt ze erin om de gruwelijke kant van slavernij er voluit in mee te nemen en het niet te laten bij een zoete liefdesgeschiedenis. Maar er knaagt wel wat. De Nederlander in dit verhaal is een goede man, die slavernij weliswaar niet expliciet afkeurt, maar wel een slavin vrijkoopt uit liefde. Bovendien speelt het in de Verenigde Staten, op vreemde grond. Daarmee komen we toch wel wat gemakkelijk weg. Daarom is het goed dat onlangs ook een luxe-uitgevoerde herdruk is verschenen van de klassieker Wij slaven van Suriname van Anton de Kom, vrijheidsstrijder, activist en banneling. Al in 1934 schreef hij dit bijzondere boek. In een klassieke stijl vertelt hij over de geschiedenis en het natuurschoon van zijn land. Dat slavernij afschuwelijk was wisten we wel, maar wordt in dit boek ook echt voelbaar. Na de afschaffing in 1863 kwam er contractarbeid, wat er niet veel minder onrechtvaardig aan toeging. De zwarte stem van De Kom laat treffend zien hoe de witte Nederlander zo lang als mogelijk was bleef heersen over de Surinamer. Dat is een verhaal dat altijd verteld moet blijven worden, hoe pijnlijk het ook is.

Arie Kok 

Column in de rubriek Uitgelezen, maandblad Reveil, april 2020.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s