‘Knielen’ mist kracht suggestie

knielenopeenbedviolenbigstill

Nadat Paul Verhoeven zijn poging om de bestseller van Jan Siebelink te verfilmen staakte, heeft Ben Sombogaart zich nu aan de klus gewaagd. Dat getuigt van lef. Knielen op een bed violen draait om het innerlijk leven van de bevindelijk-gereformeerde vader van Siebelink, die onder invloed komt van de thuislezers rond ds. Paauwe. Is dat overtuigend op het doek te krijgen? Sombogaart verfilmde eerder De Tweeling van Tessa de Loo en tekent ook voor de kaskrakers Bride Flight en De Storm. Filmen kan hij dus wel.

Het verhaal is bekend: het geloofsleven van Hans Sievez zet het gezinsleven en zijn huwelijk onder spanning. Siebelink neemt daarbij geen afstand van het geloof van zijn vader, zoals vaak ten onrechte wordt gedacht. De kracht van het boek is dat Margje en Hans ondanks alles van elkaar blijven houden. Siebelink tekent dat heel zorgvuldig en liefdevol. Dat maakt het boek zo intrigerend. Op dit punt is de film zeker ook geslaagd. We kijken naar een meeslepend verhaal, in het herkenbare décor van een kwekerij uit de jaren ‘50. Noortje Herlaar (Margje) en Barry Atsma (Hans) spelen overtuigend, al doen hun pogingen het dialect van de streek te spreken soms wat onnatuurlijk aan.

De kern van het verhaal is het geloof van Hans Sievez. Dat is precies het punt waarop de film uit de rails loopt. De manier waarop de bevindelijk-gereformeerden spreken en doen, wordt op een paar foutjes na nog wel geloofwaardig neergezet. Hans beleeft in flash-backs opnieuw een traumatische ervaring die hij als kind had bij het overlijden van zijn eigen vader. Daarmee wordt de suggestie gewekt dat zijn geloof daaruit te verklaren is, alsof het iets psychiatrisch is. Vooral bij de sleutelscène gaat het mis, het moment waarop Hans God ontmoet. Zijn zoon Ruben vindt hem in de tuin, terwijl hij op zijn knieën ligt en volledig in zichzelf gekeerd is. Sombogaart trekt hier visueel alle registers open, alsof Hans hallucineert. Maar juist die grootse effecten scheppen afstand en doen het mysterie teniet.

Ook op andere momenten gaat de film visueel over de top. Als het noodweer toeslaat, en de ruiten van de kassen aan diggelen gaan, lijkt het wel alsof er tegelijk een aardbeving en een cycloon hebben plaatsgevonden. Wat overblijft is een apocalyptisch landschapje dat in Saving Private Ryan niet had misstaan. Als Sievez op zijn sterfbed ligt, kijken we secondenlang naar de verstarde ogen van Hans, alsof we nog niet doorhebben dat hij overleden is. Knielen op een bed violen is zeker geen vervelende kijkervaring. Maar de film zou veel aan overtuiging gewonnen hebben als Sombogaart op cruciale momenten meer op de kracht van suggestie vertrouwd had.

Arie Kok

(Verschenen in het Friesch Dagblad, 27 februari 2016). 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Actuele blogs, Film, Friesch Dagblad

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s