Boeiende Matthäus-film Erbarme Dich mist de kern

110746Verhalen bij de Matthäus Passion. Dat is de insteek en ondertitel van de gedramatiseerde documentaire Erbarme Dich, die deze maand in de filmhuizen draait. Een labyrintische reis, noemen de makers het zelf. In een film die boeit en veel tegenstrijdigs oproept.De film begint als er een groep daklozen wordt opgetrommeld als publiek bij een repetitie van het koor van Pieter-Jan Leusink. Het décor is herkenbaar als de Vluchtkerk in Amsterdam-West en de koorleden repeteren in koorkleding. In scène gezet dus.

Afgewisseld met een paar hoogtepunten uit de grote Passion worden verhalen verteld. Van operaregisseur Peter Sellars, schrijfster Anna Enquist, een componist, een danser en verschillende anderen. Ook van sopraan Olga Zinovieva, de huidige geliefde van Leusink. En tenor Martinus Leusink, zoon en homoseksueel. Dat laatste lijkt me niet relevant, maar de makers praten erover door met vader Pieter-Jan. Op zoek naar een relletje in orthodoxe kring?

Jammer genoeg worden de verhalen van de daklozen niet verteld. Dat zou in deze film zeer gepast zijn. Wel dat van Pieter-Jan Leusink zelf. Onderuit liggend in een enorme leren fauteuil, een walmende sigaar tussen de lippen, vertelt hij over de strenge reformatorische opvoeding die hij genoot. En over de druk die Leusink sr op hem uitoefende om de muzikant te worden die hij zelf graag had willen zijn.

Ik heb de film geboeid uitgekeken. Filmmaker Ramon Gieling toont zich een vakman. De Matthäus leent zich goed als kader waarbinnen menselijke verhalen verteld worden. De film roept veel te denken op, al zijn sommige beelden en scènes nogal merkwaardig. De teksten die je tussendoor te zien krijgt vullen teveel in. Bijvoorbeeld: ‘Het beste wat mensen ooit hebben kunnen bedenken is God.’ Of: ‘Als er iemand is die veel aan Bach te danken had is het God wel.’ Je kunt ze grappig vinden, een contrast met de orthodoxie waar Leusink in zijn jeugd tegenaan liep.

Ergens in de laatste scènes noemt Leusink Bach een therapeut. Ik vind het prima als mensen de muziek van Bach als therapeutisch ervaren, en het lijdensverhaal als een universeel verhaal zien. Die ruimte laat het werk ook, die gelaagdheid heeft Bach erin gelegd. Maar Bach was ook een achttiende-eeuwse orthodoxe Lutheraan. Voor hem was God realiteit en Jezus de verlosser der mensheid. Dat komt de verlichte culturele elite anno 2015 misschien niet zo goed uit, maar je kunt er weinig anders van maken dan dat voorop staat in de Matthäus Passion. Als je Bach tenminste recht wilt doen. En dan zou de kernvraag van een documentaire of ander afgeleid kunstwerk moeten zijn: wie is toch deze Jezus?

Arie Kok

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Actuele blogs, Film, Recensies

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s