Waarom zo verdeeld over Israël?

Het is geen nieuws dat het thema Israël de gemoederen bezig kan houden, vooral in de Nederlandse kerken. Waarom zijn we zo verdeeld? Vanwaar de heftige emoties? Het door Andries Knevel georganiseerde congres over dit thema is meerdere keren overtekend. Een persoonlijke impressie.

Het is een boeiend gezelschap dat de EO op het podium zet, van christen-zionist tot Sabeel-bestuurslid. Christen noemen ze zich allemaal, de verbondenheid met Israël is ook al geen punt van discussie. De wegen gaan uit elkaar als de landbelofte ter sprake komt, de vraag of de stichting van de joodse staat in 1948 als een vervulling van een Bijbelse profetie kan worden gezien. De hamvraag van het congres was echter: waarom raken we zo verhit en maken we elkaar nog net niet voor rotte vis uit? Er passeren verschillende antwoorden de revue.

Misschien is het wel omdat er zo vaak wordt gezegd, ook nu weer door onder andere Feike ter Velde: het staat toch allemaal in de Bijbel? Je moet je niet door de theologen in de luren laten leggen. Zo’n uitspraak gooit bij mij de deur dicht, want bedrijft niet iedereen die de Bijbel leest in zekere zin theologie, hebben we niet allemaal een eigen bril op? Als je dat ontkent onttrek je je aan de verantwoording van je eigen standpunten en versimpel je de zaak zo dat het niet meer matcht met de werkelijkheid.

Israël heeft te maken met onze identiteit, benadrukt dr. M. van Campen. Hij vindt dat hij zijn leesbril niet kan afzetten, en verwacht dat anderen dat ook niet kunnen. De kerk kan niet bestaan zonder Israël. Maar zit daar ook niet iets aanstootgevends in, willen we als kerk niet liever zelfstandig bestaan? Willen we niet liever vooraan staan in Gods rangorde? En heeft dat ook niet te maken met hoe Israël in de wereldpolitiek wordt behandeld? Elke misstap van de joodse staat wordt onder een vergrootglas gelegd. Wat zit daar achter? De haat tegen de God van Israël, beweert een mevrouw uit het publiek. Daar zit veel waars in, is mijn eerste gedachte. Maar terecht vraagt ds. Johan van de Berg van Sabeel zich af: wat moet je dan met dit antwoord? Duwen we Israël (en daarmee onszelf) zo niet teveel in de slachtofferrol? Is dat dan een rechtvaardiging voor situaties van onrecht ten aanzien van Palestijnen?

Als het woord onrecht valt, wordt de discussie ongemakkelijk. Micha 6:8 is een kerntekst die onder andere de Micha-campagne een naam gaf, waar ik altijd enthousiast bij betrokken geweest ben. Geldt deze oproep van de profeet niet juist voor Israël? Ook als veel onrechtverhalen over de betwiste gebieden overdreven en eenzijdig zijn, wat ik ook met eigen ogen heb gezien, is er nog steeds een vluchtelingenprobleem en zijn er nog steeds praktijken bij checkpoints waar we ons diep voor moeten schamen. Het Palestijnse vraagstuk, in het bijzonder dat van de Palestijnse kerk, is niet te ontkennen. Wie dat wel doet, maakt zich schuldig aan onrecht. Tegelijk, zeg ik met vele anderen in de zaal: Israël heeft het recht er te zijn en zich te verdedigen. Bovendien is de lijn vanuit de profetieën misschien niet rechtstreeks te trekken naar de politiek (dan vervallen we in ideologie – ds. M. van Campen), maar helemaal los staat de stichting van de Joodse staat er ook niet van.

Misschien is het grootste probleem van dit congres wel dat het woord ‘verzoening’ nauwelijks valt. Is dat niet juist het unieke dat we als christenen in te brengen hebben? Als we het over verzoening gaan hebben, dan moet de pijn van beide partijen boven tafel komen. Of zoals Aad Kamsteeg het in zijn slotwoord zegt: ‘Hebben we de geestelijke moed om in de schoenen van zowel Joden als Palestijnen te gaan staan?’ Dan gaat in de solidariteit met Israël de pijn van het onrecht meekomen, dan gaat het hele conflict door jezelf heen. Als we in onze verbondenheid de weg van de verzoening gaan, dan kiezen voor de weg van de meeste weerstand. De man in het midden (Kees Jan Rodenburg van de NEM, tussen Feike ter Velde en Steven Paas) heeft het niet het gemakkelijkst, zoals Andries hem introduceert. Daarom is het in het middenveld van de discussie ook zo stil geworden en hebben predikanten als Wim de Bruin zich eruit teruggetrokken. Het is tussen vechtende uitersten niet aangenaam toeven. Maar voor minder kan het volgens mij niet. Als je naar twee kanten wilt blijven luisteren, en tegelijk je liefde voor het joodse volk niet wilt verloochenen, dan laat je grote woorden wel achterwege.

De grootste winst van dit congres wordt door Aad Kamsteeg treffend onder woorden gebracht: we hebben elkaar in de ogen gekeken, en dan is de toon toch anders dan achter een computerscherm. Al was het dan een vrijblijvend partijtje bakkeleien in een veilige tv-studio. Het werkelijke probleem ligt tenslotte een paar duizend kilometer verderop.

Arie Kok

2 reacties

Opgeslagen onder Actuele blogs

2 Reacties op “Waarom zo verdeeld over Israël?

  1. Pingback: vervangingsliefde | jominee

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s