Hemelvaart zonder hemel

HemelvaartEigenlijk is het een vrij gewoon verhaal. Elke zomer kun je de berichtjes in de kranten lezen. Een onbezorgde vakantie in het buitenland eindigt in een drama, een vriend of familielid komt in een ver oord om het leven. Hemelvaart is het verhaal achter zo’n bericht. In de zomer van 1985 maakt Judith Koelemeijer met vijf andere meiden uit de Zaanstreek een reis langs verschillende Griekse eilanden. De zon schijnt, de mannen zijn aantrekkelijk, de alcohol vloeit rijkelijk, het leven lacht. Typisch zo’n vakantie waarvan je hoopt dat je dochters nooit op het idee zullen komen.

De laatste avond gaat het mis, heel erg mis. Vier van de zes meiden zijn al in hun tentje gekropen, de boot zal de volgende dag vroeg vertrekken. Judith en Annette willen echter alles eruit halen wat er in zit. Ze kruipen bij een paar mannen achterop de motor om naar een adresje te gaan dat tot het ochtendgloren open zal zijn. Onderweg botst een van de motoren op een andere, die even stil is gaan staan om zich te oriënteren op de weg. Ze buitelen over elkaar heen. De motorrijders staan weer op, maar Annette blijft liggen, in een plas bloed. In allerijl wordt ze naar een dokter gebracht. De voorzieningen op het eiland zijn niet optimaal en Annette overlijdt nog voor de helikopter is gearriveerd. De volgende dag stappen vijf meiden op de boot en kijken naar de inscheping van de kist met de zesde.

Dit verhaal is geen fictie. De werkelijkheid is soms zo absurd dat het ongeloofwaardig zou zijn als je het zelf had bedacht, is de opvatting van Koelemeijer. Haar eerdere boeken Het zwijgen van Maria Zachea en Anna Boom bewijzen haar gelijk, het werden bestsellers. Als Annette overlijdt beieren de klokken van de kerk en lopen de priesters zingend door de straten. Het is ‘Maria Hemelvaart’. Als iemand dat bedenkt in een roman, is het over de top en ongeloofwaardige symboliek. Maar het gebeurde echt, het meest aangrijpende moment in het boek.

Thuisgekomen pakt iedereen zijn eigen leven weer op, zo lijkt het. Maar als Koelemeijer twintig jaar later het gebeuren reconstrueert, blijken ze allemaal tegen muren opgelopen te zijn. En iedereen heeft zijn eigen versie van het verhaal. Als een detective ontrafelt Koelemeijer de waarheid. Centraal staat de schuldvraag, die bij allemaal, steeds weer op een andere manier, gespeeld heeft. Waarom zij en waarom niet ik? Hadden we het kunnen voorkomen?

Uit de pen van een minder begaafde schrijver zou een weinig bijzonder vriendinnenverhaal gevloeid zijn. Maar Koelemeijers meesterschap maakt het verschil. Ze bouwt het boek laagje voor laagje op, als een detective, zodat langzaam maar zeker de mist rond die fatale nacht optrekt. Haar stijl is helder en vlot, het leest allemaal prettig weg. En Koelemeijer verstaat de kunst van het weglaten, emoties worden niet ingevuld, inconsistenties in het verhaal niet uitgelegd. Je trekt als lezer je eigen conclusies maar. Dat maakt het boek tot literatuur.

De terugkerende zingende monniken van Maria Hemelvaart doen je verlangen naar diepere lagen, naar wezenlijke antwoorden op de vragen van leven en dood. Zingevingsvragen worden wel gesteld, maar in het hier en nu opgelost. Er is voor Koelemeijer niet meer tussen hemel en aarde. Dat is onbevredigend. Je zou willen dat ze meer te bieden had, al was het maar een expliciete afwijzing van het bestaan van God na een existentiële worsteling. Nu blijft het lezen van dit boek steken in het genieten van goed schrijverschap. Maar verder word je er niet veel wijzer van.

Arie Kok

1 reactie

Opgeslagen onder Boeken, Recensies

Een Reactie op “Hemelvaart zonder hemel

  1. Pingback: Recensie: Judith Koelemeijer - Hemelvaart | Ranking the Books

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s