Eindelijk gelezen – Het einde van het spel

20130731-115829.jpgGraham Greene werd door zijn vrouw lid van de Katholieke Kerk. Geloof is sindsdien altijd een thema voor hem gebleven. Zijn meest bekende meesterwerk The power and the glory (Het geschonden geweten, zie eerdere blog) heeft me zo geboeid dat ik besloot om The end of the affair (In vertaling: Het einde van het spel) er direct achteraan te lezen. Weer een complex boek, dit keer over overspel en geloof.

Het is in 1940 in Londen als schrijver Maurice Bendrix verliefd wordt op een getrouwde vrouw, Sarah Miles. Ze krijgen een gepassioneerde buitenechtelijke relatie. Op een dag tijdens de Duitse bombardementen op Londen raakt een V1-raket het huis van de buren. Van het huis waar Maurice woont wordt alleen de voordeur ernstig beschadigd. Maurice komt eronder klem te zitten en Sarah denkt dat hij dood is. In haar wanhoop gaat ze bidden en doet ze God een gelofte: als Maurice er levend uitkomt zal ze hem verlaten en de affaire beëindigen. Ze houdt woord en vertrekt voorgoed. Pas een paar jaar later krijgen ze weer contact en ontwikkelt het verhaal zich langs onvoorspelbare lijnen.

Vooral de manier waarop Greene de vraag naar het bestaan van God door het verhaal weeft maakt het intrigerend. Sarah gaat zoekend haar weg en besluit zelfs tot gesprekken met Slythe, een in Hydepark predikende rationalist en atheïst. Maar Sarah komt tot de slotsom: zoals een fanatieke priester mensen van God kan wegdrijven, kan een overtuigde atheïst je juist naar het geloof doen verlangen. Het blijft een mysterie waarom Sarah het geloof zoekt. Greene geeft nergens rationele argumenten. Maurice, de ik-figuur blijft zelfs hardnekkig alles wat met geloof en kerk van doen heeft van zich afhouden. Hij haat God, maar hoe kun je iemand haten die niet bestaat? Die ambivalentie draagt het boek.

Toen The end of the affair in 1951 verscheen werd het als scandaleus bestempeld. Het zou vooral gaan over een buitenechtelijke affaire die Greene zelf had in de oorlogsjaren. Zocht hij naar een rechtvaardiging van zijn eigen keuzes en misstappen? Hoe dan ook, net als in Het geschonden geweten zet Greene je in dit boek aan het nadenken over diepe vragen. Wat is echte liefde? Kan liefde de vorm hebben van haat, ook de liefde tot God? Gaat geloof gepaard met pijn, het delen in de pijn van God? Greenes personages zoeken en verzetten zich, ze hebben maar weinig antwoorden. En juist dat ambivalente maakt dit boek zo de moeite waard.

Arie Kok

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, Eindelijk gelezen, Recensies

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s