Eindelijk gelezen – Het geschonden geweten

20130726-102937.jpgGraham Greene was een van de grote schrijvers van de vorige eeuw. Als twintiger bekeerde hij zich tot het katholicisme. Het kreeg een prominente rol in veel van zijn boeken. Het geschonden geweten (Oorspronkelijk: The power and the glory) wordt door critici gezien als een literair meesterwerk, misschien wel het belangrijkste boek uit zijn omvangrijke oeuvre. De vertaling verscheen in 2011 opnieuw bij uitgeverij Kok in de reeks Christelijke klassieken, met een nawoord van Tjerk de Reus.

Het verhaal speelt in het Mexico van de jaren dertig. Tijdens een revolutie hebben de ‘roodhemden’ de macht overgenomen, die er naar streven de macht van de katholieke kerk te breken. De rituelen worden verboden, kerken afgebroken en priesters gedwongen om te trouwen of verjaagd.

Het verhaal gaat over de laatste priester in een bepaalde staat. Een naam krijgt hij niet, net als de meeste andere hoofdpersonen. Het is eenvoudigweg ‘de priester’. Er wordt fanatiek jacht op hem gemaakt. Hij verzet zich tot het einde, niet als bewuste keuze, hij was domweg niet opgehouden met zijn plicht doen. Dat is ongeveer het enige waar hij zelf trots op is. Hij drinkt teveel, heeft op een moment van eenzaamheid een kind verwekt en hij vindt zijn geloof maar weinig voorstellen.

In de klopjacht die volgt, waarin Greene op een geniale manier de verwikkelingen verknoopt, wordt de priester geheel aan zichzelf overgeleverd. Het lijdt tot vele boeiende reflecties. Een held wordt hij nergens, helemaal niet in eigen ogen. Alles wat hij doet lijkt van buitenaf geregisseerd. Onderweg ontmoet hij de zwakkere, verlatene, arme en eenzame mens, die hij kan dienen door zijn priesterlijke plichten te vervullen. Gaandeweg ontwikkelt hij meer compassie voor hen.

Het verhaal komt tot een hoogtepunt als de priester gearresteerd wordt en oog in oog met zijn belager ‘de luitenant’ komt te staan. Die blijkt ook slechts zijn plicht te doen. Daarin herkennen de mannen iets in elkaar. Er ontstaat een wonderlijke band en wisselwerking tussen de vervolger en de vervolgde. Dwars door alles heen lopen de grote vragen, over zonde en vergeving, vrijheid en verantwoordelijkheid, roeping en plicht. Ondanks zijn zwakheid en het besef van zijn zondigheid deelt de priester het lichaam van Christus uit. Greene is een realist die op een overtuigende manier genade zijn werk laat doen in een zondige wereld. Een happy end heeft hij daar niet voor nodig. Vrome kwezels en halve of hele heiligen ook niet.

Het nawoord van Tjerk de Reus zet de motieven en dilemma’s van dit intrigerende verhaal mooi op een rij en plaatst het verhaal in de context van het leven en het oeuvre van Greene. Een goed hulpmiddel bij de doordenking en verwerking van dit allerminst eenduidige boek.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, Eindelijk gelezen, Recensies

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s