De ondergang van een bijzondere familie

Etty Hillesum kennen we van haar dagboeken en kampbrieven. De overige leden van de joodse familie kennen we via de geschriften van Etty. Daarin lezen we over Micha, Etty’s jongste broer, een toptalent aan de piano. Een paar jaar geleden werden in de archieven van het Joods Historisch Museum twee pianowerken en een 78-toerenplaat van Micha gevonden. Voor historicus Jan Willem Regenhardt was dit een goede aanleiding om een biografie over een bijzondere familie te schrijven, ‘Micha’s spel, en de ondergang van de familie Hillesum’.

Etty, Mischa en hun oudste broer Jaap groeiden op in Deventer, waar vader Louis rector was van het gymnasium. Moeder Riva was Russische en drukte met haar dominante en wispelturige karakter een stempel op het chaotische gezinsleven. Vader Hillesum trok zich terug in de klassieke literatuur. Etty ontvluchtte al jong het gezin om in Amsterdam filosofie te studeren. Mischa volgde haar al snel. Hij ontwikkelde zich tot een meesterpianist, een uitzonderlijk talent. Maar er openbaarde zich ook een psychische ziekte, waarschijnlijk schizofrenie, waardoor hij regelmatig opgenomen moest worden in de joodse instelling Het Apeldoornse Bos. Ook broer Jaap leed aan psychische labiliteit, maar over hem is minder bekend.

Toen de oorlog uitbrak werd Louis Hillesum al snel ontslagen op het gymnasium. Hij verhuisde met zijn vrouw naar Amsterdam. Mischa mocht als jood niet meer optreden in openbare gelegenheden. Maar via de zogenaamde ‘zwarte avonden’, officieuze huiskamerconcerten door joodse musici, maakte hij furore. De familie wist deportatie lang uit te stellen doordat Etty als maatschappelijk werkster bij de Joodse Raad werkte. Toen de familie uiteindelijk toch op transport ging, zetten de topmusici Mengelberg en Willem Andriessen zich nog in om Mischa voor transport naar het oosten te behoeden. Maar Mischa wilde bij zijn ouders blijven. In het najaar van 1943 werd de familie in Westerbork op de trein naar Auschwitz gezet. Jaap volgde later hetzelfde lot.

Regenhardt heeft een mooi en leesbaar boek geschreven over een bijzondere familie. Hij laat goed zien hoe de waanzin van het nazisme met niets rekening hield, ook niet met culturele toptalenten. De bijgevoegde cd voegt echt iets toe. Het geeft een indruk van wat er aan pianotalent in Mischa verloren is gegaan. De twee Preludes voor piano van Mischa worden gespeeld door Marianne Boer en aangevuld met een opname van de 78-toerenplaat van Mischa zelf.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, Recensies

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s